Η πιθανή ακολουθία του πρόσφατου επεισοδίου περιγράφεται πιο αναλυτικά στο Scientific American. Το κατώτερο τμήμα του παγετώνα, που εκτείνεται προς χαμηλότερα υψόμετρα, αποκόπηκε όταν υποχώρησε το βραχώδες υπόβαθρο που το στήριζε. Η μάζα πάγου και βράχου κατέπεσε από περίπου 5.100 μέτρα στα 3.000 μέτρα, φράζοντας προσωρινά έναν ποταμό. Όταν το φυσικό αυτό φράγμα υποχώρησε, το νερό που είχε συσσωρευτεί απελευθερώθηκε απότομα, προκαλώντας την πλημμύρα.

Έχει ιδιαίτερη σημασία ότι, σύμφωνα με την ανάλυση για τις πλημμύρες του Αυγούστου 2026 στην περιοχή Νεπάλ–Θιβέτ, δεν αναφέρθηκαν ακραία καιρικά φαινόμενα ή εξαιρετικά υψηλές βροχοπτώσεις πριν από το συμβάν. Η παρατήρηση αυτή είναι σημαντική, καθώς οι έντονες βροχοπτώσεις αποτελούν συνήθως έναν βασικό παράγοντα ενεργοποίησης κατολισθήσεων. Το NOAA, για παράδειγμα, επισημαίνει ότι όταν η βροχόπτωση των προηγούμενων επτά ημερών είναι ασυνήθιστα υψηλή για μια περιοχή, αυξάνεται η πιθανότητα εκδήλωσης κατολισθήσεων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, τα διαθέσιμα στοιχεία στρέφουν περισσότερο την προσοχή στη γεωμορφολογική και παγετωνική αστάθεια.

Η ευρύτερη εικόνα των Ιμαλαΐων ενισχύει αυτή την ανησυχία. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η υποχώρηση των παγετώνων και η υποβάθμιση του permafrost μπορούν να αποσταθεροποιήσουν τα μέτωπα των παγετώνων και τις γειτονικές πλαγιές. Καθώς μειώνεται η μάζα του πάγου, περιορίζεται η στήριξη που αυτός παρέχει, αυξάνοντας την πιθανότητα κατολισθήσεων και τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων ιζημάτων και φερτών υλικών προς τους ποταμούς.

Η αυξημένη μεταφορά φερτών υλικών μπορεί με τη σειρά της να μεταβάλει τη μορφολογία και τη ροή των ποταμών, να περιορίσει τη δυνατότητα συγκράτησης νερού σε φράγματα και υδάτινες λεκάνες και να αυξήσει τον κίνδυνο πλημμύρας. Οι ταχείες μεταβολές στις παγετωνικές λεκάνες των Ιμαλαΐων δημιουργούν έτσι πρόσθετες πιέσεις σε οικισμούς και κρίσιμες υποδομές, όπως υδροηλεκτρικά φράγματα, οδικά δίκτυα και γέφυρες, που συχνά βρίσκονται σε ορεινές κοιλάδες όπου υπάρχουν ή υπήρχαν παγετώνες.

Παράλληλα, οι ίδιοι οι παγετώνες της περιοχής μεταβάλλονται με γρήγορους ρυθμούς. Μελέτη για τη λεκάνη Langtang στα κεντρικά Ιμαλάια του Νεπάλ δείχνει ότι την περίοδο 2000–2023 οι παγετώνες υποχώρησαν περίπου 1,5 φορά ταχύτερα σε σύγκριση με την περίοδο 1964–2000, ενώ καταγράφονται εκτεταμένος κατακερματισμός, αποσύνδεση τμημάτων τους και έντονη λέπτυνση. Στις παγετωνικές περιοχές πάνω από τα 4.000 μέτρα, η θέρμανση εκτιμάται περίπου σε 0,31°C ανά δεκαετία.

Η μορφή και η θέση ενός παγετώνα επηρεάζουν σημαντικά τη σταθερότητά του. Οι μεγαλύτεροι παγετώνες που εκτείνονται μέσα σε κοιλάδες είναι συνήθως πιο σταθεροί, καθώς το χαμηλότερο τμήμα τους συμβάλλει στη στήριξη της μάζας του πάγου που βρίσκεται ψηλότερα. Όταν αυτό το χαμηλότερο τμήμα υποχωρεί ή χάνεται, τμήματα του παγετώνα μπορεί να παραμένουν σε απότομες πλαγιές με μικρότερη στήριξη, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την αστάθειά τους.