Η Ευρώπη παραμένει η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος του πλανήτη, και η εικόνα του 2025 το επιβεβαιώνει με ιδιαίτερη ένταση. Η νέα έκθεση European State of the Climate 2025 (ESOTC 2025), που εκπονήθηκε από το ECMWF (Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων) στο πλαίσιο της υπηρεσίας Copernicus Climate Change Service και από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO), καταγράφει ένα έτος που χαρακτηρίστηκε από εκτεταμένη ζέστη, εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας, απώλειες πάγου και χιονοκάλυψης, μειωμένες ροές ποταμών και ιστορικά υψηλή δραστηριότητα δασικών πυρκαγιών. Η συνολική εικόνα δεν αφορά μόνο μεμονωμένα ακραία καιρικά φαινόμενα, αλλά ένα κλιματικό σύστημα που μεταβάλλεται με συνέπειες για τα οικοσυστήματα, τους υδάτινους πόρους και τις ανθρώπινες κοινωνίες.
Σύμφωνα με την έκθεση, τουλάχιστον το 95% της Ευρώπης βίωσε το 2025 θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο. Η ζέστη επεκτάθηκε από τη Μεσόγειο μέχρι την Αρκτική, ενώ η ήπειρος κατέγραψε τη δεύτερη πιο σοβαρή περίοδο καύσωνα στο ιστορικό αρχείο. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή ήταν η εικόνα στην ευρύτερη περιοχή της Σκανδιναβικής Χερσονήσου, όπου τον Ιούλιο σημειώθηκε ο μακρύτερος καύσωνας που έχει καταγραφεί, διάρκειας περίπου τριών εβδομάδων, με θερμοκρασίες κοντά ή και εντός του Αρκτικού Κύκλου να ξεπερνούν τους 30°C και μέγιστη τιμή 34,9°C στο Frosta της Νορβηγίας.
Η έκθεση δείχνει επίσης ότι η Ευρώπη δεν θερμαίνεται απλώς “κατά μέσο όρο”, αλλά αλλάζει και ως προς τη συχνότητα των ακραίων θερμικών συνθηκών. Το 2025 καταγράφηκε ρεκόρ χαμηλού αριθμού ημερών ψυχρού στρες, ενώ το 90% της ηπείρου είχε λιγότερες από τις κανονικές ημέρες με τουλάχιστον «ισχυρό» ψυχρό στρες. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές καταγράφηκαν περισσότερες από το συνηθισμένο ημέρες με τουλάχιστον «ισχυρό» θερμικό στρες, στη νότια και ανατολική Ισπανία, για παράδειγμα, σημειώθηκαν έως και 50 περισσότερες ημέρες από τον μέσο όρο με αίσθηση θερμοκρασίας πάνω από 32°C.
Η εικόνα της θερμότητας ήταν ιδιαίτερα εμφανής και στις ψυχρότερες περιοχές της Ευρώπης, όπου οι κλιματικές μεταβολές εξελίσσονται με ταχύτερο ρυθμό. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι ψυχρές περιοχές της Ευρώπης, όπως η Αρκτική και οι Άλπεις, συνεχίζουν να θερμαίνονται γρήγορα, με αποτέλεσμα τη μείωση της χιονοκάλυψης και του πάγου. Τον Μάρτιο του 2025, η έκταση της χιονοκάλυψης στην Ευρώπη ήταν περίπου 1,32 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα ή 31% κάτω από τον μέσο όρο, καταγράφοντας την τρίτη χαμηλότερη τιμή από την έναρξη των σχετικών καταγραφών το 1983.
Αντίστοιχα ανησυχητική είναι η εικόνα για τους παγετώνες. Η έκθεση αναφέρει ότι όλες οι περιοχές που καλύπτονται από παγετώνες της Ευρώπης παρουσίασαν καθαρή απώλεια μάζας το 2025, ενώ η Ισλανδία κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη απώλεια μάζας παγετώνων στο ιστορικό αρχείο της. Παράλληλα, το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας έχασε 139 γιγατόνους πάγου μέσα στο υδρολογικό έτος 2025. Τα δεδομένα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία, επειδή η απώλεια χιονιού και πάγου δεν αποτελεί μόνο ένδειξη της θέρμανσης, αλλά ενισχύει και την ίδια τη διαδικασία, μέσω της μείωσης της λευκαύγειας (albedo), δηλαδή της ικανότητας των λευκών επιφανειών να ανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα.
Ένα ακόμη από τα πιο ισχυρά σήματα του 2025 αφορά τις ευρωπαϊκές θάλασσες. Η έκθεση καταγράφει ότι η ετήσια θερμοκρασία επιφάνειας της θάλασσας στην ευρωπαϊκή περιοχή ήταν η υψηλότερη που έχει παρατηρηθεί, ενώ το 86% της θαλάσσιας περιοχής της Ευρώπης επηρεάστηκε από ισχυρούς θαλάσσιους καύσωνες. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι το 36% της περιοχής βίωσε σοβαρές ή ακραίες συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα, το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί.
Η Μεσόγειος ξεχωρίζει ιδιαίτερα σε αυτή την εικόνα. Σύμφωνα με την έκθεση, ολόκληρη η Μεσόγειος έχει καταγράψει τουλάχιστον μία ημέρα με ισχυρές συνθήκες θαλάσσιου καύσωνα σε καθένα από τα τρία τελευταία έτη, ενώ το 2025 η ετήσια μέση θερμοκρασία επιφάνειας της θάλασσάς της ήταν η δεύτερη υψηλότερη που έχει παρατηρηθεί. Πρόκειται για εύρημα με ιδιαίτερη σημασία για τη Νότια Ευρώπη και φυσικά για την Ελλάδα, καθώς η Μεσόγειος αποτελεί θαλάσσιο χώρο ιδιαίτερα ευάλωτο στη θέρμανση, με συνέπειες τόσο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα όσο και για την παράκτια κοινωνία, την αλιεία, τον τουρισμό και την εκδήλωση ακραίων φαινομένων.
Η εικόνα του 2025 δεν περιορίστηκε στη θερμοκρασία. Η έκθεση δείχνει ότι η Ευρώπη βρέθηκε και υπό ισχυρή υδρολογική πίεση. Περίπου το 70% των ποταμών παρουσίασε ετήσιες ροές κάτω από τον μέσο όρο, ενώ το 2025 ήταν μία από τις τρεις ξηρότερες χρονιές για την εδαφική υγρασία από το 1992. Τον Μάιο, περίπου το 53% της Ευρώπης επηρεαζόταν από συνθήκες ξηρασίας. Οι συνθήκες αυτές αποδίδονται σε συνδυασμό ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, μεταβλητότητας των βροχοπτώσεων και μακροπρόθεσμων κλιματικών τάσεων.
Οι θερμές και ξηρές αυτές συνθήκες συνέβαλαν και σε ιστορική δραστηριότητα δασικών πυρκαγιών. Σύμφωνα με την έκθεση, το 2025 κάηκαν στην Ευρώπη περίπου 1.034.000 έως 1.034.550 εκτάρια, η μεγαλύτερη καμένη έκταση που έχει καταγραφεί. Η Ισπανία επηρεάστηκε ιδιαίτερα έντονα και αντιστοιχούσε περίπου στο μισό των εκπομπών από πυρκαγιές, ενώ μαζί με την Κύπρο, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία κατέγραψε τις υψηλότερες εκπομπές από δασικές πυρκαγιές στο ιστορικό αρχείο τους. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι πυρκαγιές αυτές δεν αποτελούν μόνο κίνδυνο για ανθρώπους και υποδομές, αλλά και σοβαρή απειλή για τη βιοποικιλότητα, ενώ οι πυρκαγιές σε τυρφώνες μπορούν να απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες αποθηκευμένου άνθρακα, ενισχύοντας περαιτέρω την κλιματική αλλαγή.
Παράλληλα, η έκθεση διατηρεί και μια κρίσιμη διάσταση προσαρμογής και μετάβασης. Καταγράφει ότι το 2025 οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας κάλυψαν σχεδόν το 46,4% της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη, ενώ η ηλιακή ενέργεια έφτασε σε νέο ρεκόρ συμμετοχής, με 12,5%. Το στοιχείο αυτό δεν αναιρεί τη σοβαρότητα των κλιματικών επιπτώσεων, αλλά δείχνει ότι η ευρωπαϊκή εικόνα δεν αφορά μόνο τις απώλειες: αφορά ταυτόχρονα και τις επιλογές προσαρμογής και μετάβασης που επιχειρούνται.
Συνολικά, η έκθεση δείχνει ότι οι κλιματικές μεταβολές που καταγράφονται σήμερα στην Ευρώπη δεν είναι μεμονωμένες, αλλά αλληλένδετες εκφάνσεις μιας ευρύτερης και επιταχυνόμενης κλιματικής επιβάρυνσης. Η θερμότητα από τη Μεσόγειο έως την Αρκτική, η απώλεια παγετώνων και χιονοκάλυψης, οι θερμότερες θάλασσες, οι πιέσεις στους υδάτινους πόρους και ο αυξανόμενος κίνδυνος πυρκαγιών συνθέτουν μια ενιαία εικόνα μετασχηματισμού του φυσικού συστήματος της ηπείρου, με συνέπειες που αγγίζουν την υγεία, τα οικοσυστήματα, την οικονομία και την καθημερινή ζωή. Υπό αυτό το πρίσμα, η έκθεση δεν προσφέρει μόνο μια αποτύπωση ρεκόρ και ακραίων γεγονότων, αλλά ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο για να κατανοήσουμε τι σημαίνει στην πράξη ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος και γιατί η προσαρμογή σε αυτή τη νέα πραγματικότητα καθίσταται όλο και πιο επιτακτική.
Πηγή: European State of the Climate 2025, ECMWF / Copernicus Climate Change Service / WMO. https://wmo.int/news/media-centre/european-state-of-climate-2025-record-heatwaves-from-mediterranean-arctic-while-glaciers-shrink-and
Climate Hub, European State of the Climate 2025 https://climatehub.gr/new_single.php?slug=esotc2025&fbclid=IwQ0xDSwReeFBleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEeAkCVwYWu5wpm0y5gVCtRm8sma25l8u_1gk6iPoY1PsEkjmhMRBRptr-0PMg_aem_EDjruFTDfNsepk0bfvIiDA
Αφήστε σχόλιο